Geconstipeerde Gezichten en De Mode Industrie

06:00


Bij het uitzoeken van welke foto’s ik wel of niet in mijn portfolio wil hebben, vraag ik vaak externe hulp. Ik vind het al moeilijk genoeg om de mooiste shots uit een serie te kiezen, laat staan dat ik één favoriet uit tientallen shoots moet halen. Mijn vriend, altijd binnen handbereik, is meerdere malen mijn mede-jurylid geweest, maar elke keer heeft hij steevast dezelfde reactie. “Doe maar deze,” zegt hij dan, wijzend naar de foto van boos-kijkende Amaya hierboven, “alle andere modellen zien eruit alsof ze moeten poepen.” En dat is niet eens zo’n rare reactie. Ik hoor het wel vaker, van familie of vrienden, de vraag waarom al mijn modellen altijd boos of fronsend kijken. Het is makkelijk om te zeggen dat het een “industriestandaard” is, dat het een ongeschreven regel is dat modellen altijd een uitdrukkingsloos, of zelfs fronsend of boos, gezicht hebben tijdens modeshows of fotoshoots. Want waarom is deze geconstipeerde look zo populair in de mode industrie? Waarom zien modellen er altijd uit alsof ze heel nodig moeten poepen?

“Als ik een ander model op mijn buik had hangen zou ik ook niet lachen,” is één van de veel voorkomende reacties op deze vraag. En natuurlijk valt er iets te zeggen voor de onmogelijke kostuums die modellen aangemeten krijgen, van complete douches tot torenhoge hakken zonder, um, hak? De mode industrie is al raar genoeg zonder een flinke dosis toegepaste psychologie, maar aangezien ik het fenomeen van het “poep gezicht” erg interessant vind, leek het me leuk om hier wat dieper op in te gaan.




Twee Soorten Mode
In America’s Next Top Model legt Tyra Banks elk seizoen weer uit waarom sommige meisjes zich beter kunnen richten op “commercial” werk en andere meisjes op “high fashion” werk. Hoewel er in de eerste oogopslag niet zoveel verschil zit tussen model staan voor de nieuwe lijn van de Zeeman of model staan voor de nieuwe collectie van Viktor & Rolf, immers wordt je in beide situaties in kleding gehesen en gefotografeerd, is er toch een degelijk verschil: status. Dat stukje status, de high in high fashion, is alleen weggelegd voor de aller-besten, de aller-duursten, de allerrijksten... Of is dat wat ze willen dat je denkt?
In de “commerciële” sector van de mode industrie draait alles om het verkopen van kleding. Met lachende modellen wordt er ingespeeld op gevoelens van vrolijkheid en vertrouwen, die de consument dan hopelijk weer terugkoppelt aan het merk. Omdat het hier gaat om een relatie tussen het merk en de consument zijn reclamestunts als Zeeman’s “iedereen goed ondergoed” en Dove’s gebruik van “normale lichamen” eigenlijk helemaal niet zo gek. Het gaat er immers om dat de klant, de normale, gemiddelde Nederlander (of wereldburger), je product wil kopen. En niet elke Nederlander heeft nu eenmaal een modellenlichaam. Dit soort reclameacties zijn super, natuurlijk, maar ze zijn wel gereserveerd voor deze sector van de industrie.


Campagne van de Zeeman, de modellen zijn echte, gewone klanten.


High fashion,” de dure catwalk merken en magazinespreads, zijn namelijk niet bezig met het verkopen van kleding. Al die merken, van een Viktor & Rolf tot Chanel, van Prada tot Armani, deze merken verkopen status.
Wanneer je een paar Louboutins koopt, heb je vervolgens niet een paar nieuwe hakken in je schoenenkast staan, maar Louboutins. Wanneer je een Rolex koopt, heb je geen horloge om, maar een Rolex. En wanneer je een Iphone koopt, heb je geen telefoon, maar een Iphone. Om niet te ver in het marxisme te zakken (een zwart gat wat alleen maar leidt tot postmoderne miserie) is het simpel gezegd niet de praktische waarde van een product dat er toe doet, maar de symbolische waarde.  Iets hebben wat veel geld heeft gekost geeft status. Het geeft aan dat jij het geld hebt (haha, had, nu ben je blut) om datgene te kopen. Daarom is het vaak ook niet genoeg om een paar Louboutins of een Iphone te kopen, neen, je wilt graag dat de hele wereld weet dat jij een Iphone hebt. Daarom staat er onder elke mail die jij stuurt “verstuurd vanaf mijn Iphone,” en ook onder elke Instagram post van de rode zool van je Louboutins standaard de hashtah #IphonePhotography.

Terug naar high fashion. Luxe modemerken verkopen dus een stukje status, maar wat heeft dit te maken met het wel of niet lachen op foto’s? Psycholoog Timothy Ketelaar deed onderzoek naar het verband tussen lachen en status, en ondervond dat zijn proefpersonen modellen met serieuze, neutrale of fronsende gezichten meer status vond uitstralen, dan lachende modellen. Zie het als hard-to-get spelen: de modemerken zijn ontastbaar voor de gemiddelde mens, dat weten ze, en toch wil iedereen dat ene speciale zwarte tasje van Chanel hebben (maar het is een klassieker! Maar hij gaat langer mee dan elke andere tas!).
Het model beeldt hier dus niet alleen status uit, maar ook onaantastbaarheid en mysterie. Jij, als arme pleb, zal natuurlijk nooit weten hoe het is om haar te zijn, maar toch wil je haar zijn, want kijk hoe zij er uit ziet! Zo elegant, zo zelfverzekerd, zo mysterieus…
Het gaat hier dus niet om identificatie, of om de wil om leuk gevonden te worden. Nee, het gaat hier om gerespecteerd te willen worden, om gezien te willen worden als luxe en mysterieus, en elegant en eersteklas.

Say Cheese
Lachen, naast een uiting van geluk of blijdschap, is ook een automatische reactie bij angst, ongemakkelijkheid en nervositeit. Als je lachend op de foto gaat kan je dus voor hetzelfde geld nerveus of ongemakkelijk overkomen, en dat verkoopt nou eenmaal geen kleding. Deze associaties die wij hebben met lachen passen ook weer in de theorie dat niet-lachen gelezen kan worden als een teken van status of kracht. 

Daarnaast is het ook gewoon heel erg moeilijk om goed te lachen op foto’s. Als jij, net als ik, alle 22 seizoenen van America’s Next Top Model op de voet gevolgd hebt, weet je dat er niet zoiets is als “zomaar eventjes lachend op de foto gaan.” Neen, lachen doe je namelijk niet alleen maar met je mond, maar ook met je ogen. Het stopwoordje van Tyra Banks, smize, is een samentrekken van smile en eyes, en benadrukt hoe belangrijk het is om óók met je ogen te lachen. Hoe je dat precies doet kun je het best aan Miss Banks herself vragen (of gewoon 22 seizoenen aan ANTM terugkijken, het is niet alsof je allemaal verantwoordelijkheden hebt). Ik denk dat iedereen wel weet hoe ongemakkelijk het kan zijn om op commando een mooie lach tevoorschijn te toveren, en al helemaal wanneer er een meterslange cameralens pal voor je neus staat.
Commercieel modellenwerk is dan ook zeker niet voor elk model weggelegd, net zoals high fashion modellenwerk ook niet voor iedereen is.

Het is erg moeilijk om een oprechte lach vast te leggen. Model: Thirza.



Industriestandaard
Enfin, als je status verkoopt, is het natuurlijk vanzelfsprekend dat je modellen diezelfde status moeten uitstralen. Strakke bekjes, dus, en vooral niet lachen, want dat is onderdanig. Maar hoewel dit een sterk staaltje theorie is, moeten we natuurlijk voorzichtig zijn met hoe we dit in de echte wereld toepassen. Want niet iedereen zal zich bewust zijn van alle psychologische associaties die wij mensen hebben met lachen of juist niet lachen. Voor een groot deel van de modellen wordt het hen gewoon opgedragen. Voor modeshows hangt er een groot moodboard klaar met hoe de designer wilt dat het model kijkt, en zo gebeurt datzelfde bij fotoshoots. Het is nou eenmaal wél een standaard of kenmerk van modefotografie, en als jij je daar niet aan houdt, ben je dan nog wel modefotograaf? Het kan dus goed zijn dat het voor de gros van de mode industrie gewoon een kwestie van aangeleerd gedrag is. Op deze manier is het altijd geweest, dus op deze manier zullen we het blijven doen. Het is niet dat ik dit soort denkpatronen goedkeur, (sterker nog, ik denk dat dit soort denkpatronen heel gevaarlijk kunnen zijn, kijk maar naar het maatje 0 op de catwalk: dit wordt ook continu weggewuifd als de industriestandaard), maar dit is net zo’n legitieme theorie als de psychologische-associatie verklaring.

Poepgezichten
Dus, waarom kijken modellen nu alsof ze continue geconstipeerd zijn? Het is waarschijnlijk een combinatie van al deze factoren, en waarschijnlijk nog heel veel meer factoren. Zo kunnen designers denken dat lachende modellen misschien te veel afleiden van hun designs, en fotografen proberen in editorials altijd een verhaal te vertellen, en deze verhalen zijn nu eenmaal niet altijd vrolijk. Er zijn genoeg verklaringen, maar het is zeker niet simpelweg weer een kwestie van “oh, die mode-industrie toch, altijd maar gek doen.” Wat vindt jij van poep-gezichten? Ben je het eens dat we vandaag de dag vaker goederen kopen voor wat ze uitstralen, in plaats van hun praktische waarde? Denk jij dat lachen gezien kan worden als een teken van onderdanigheid, of als drang om leuk gevonden te willen worden? Ik ben benieuwd naar jouw mening, dus laat vooral een comment achter!

You Might Also Like

1 reacties

  1. Ik heb zoveel aan dit artikel en de dieper gaan de artikelen gehad voor mijn profielwerkstuk, dankjewel!

    BeantwoordenVerwijderen

Subscribe